Persoonlijke groei en “verwarde” personen

De laatste jaren komen er met regelmaat berichten in het nieuws over een sterke toename in signalering van verwarde mensen. De politie definieert mensen als verward die dronken, boos of verdrietig zijn. Uit meldingen van verwarde personen bij de politie in 2013 blijkt dat in de grote steden de toename van het aantal incidenten het grootst is in Utrecht, namelijk 27,8 procent. In Rotterdam en Amsterdam is een kleinere toename te zien van respectievelijk 24,4 en 9,2 procent. Volgens de GGZ hoeft het niet direct om een persoon met een psychiatrisch achtergrond te gaan. Anderen trekken voorbarige conclusie dat dit zou komen door bezuinigingen in de zorg.

Dabrowski en de “Positive Disintegration Theory”

Momenteel zitten we in een wereldwijde transitie en bewustzijnsgroei. Een bewustzijnsgroei kan volgens Dabrowski zorgen voor des integratie van een persoonlijkheid wat (tijdelijk) verwarde personen kan opleveren. Dr.Kazimierz Dabrowski (1902-1980) was een Poolse psychiater / psycholoog. Zijn “Positive Disintegration Theory” is een persoonlijkheidstheorie. Hij onderbouwde zijn theorie met uitgebreid biografisch, klinisch en empirisch onderzoek, waarbij hij zich vooral focuste op “talented and gifted people” van alle leeftijden.

5 ontwikkelingsnievaus

Dabrowski onderscheidt 5, op elkaar volgende, ontwikkelingsniveaus waarbij de emotionele ontwikkeling als motor en dus als belangrijkste dimensie beschouwd wordt bij het stijgen naar een hoger niveau. De emotionele ontwikkeling loopt van egocentrisme naar altruïsme over de verschillende niveaus via een proces van desintegratie: “uiteenvallen” dus, vandaar de term “positive disintegration”. Met andere woorden: desintegratie van de bestaande emotionele- en cognitieve structuren is een proces dat nodig is om structuren van een hoger niveau te ontwikkelen en als mens te groeien!

Westerse psychologie

Deze visie is, op zijn zachtst gezegd, afwijkend van het beeld van de “psychisch gezonde mens” dat overheerst binnen de klassieke psychologie. Zeker als we de term “desintegratie” vervangen door “neurose”. Dabrowski zegt dus eigenlijk dat neurose en innerlijk conflict niet noodzakelijk negatief hoeven te zijn en niet dadelijk moeten bestreden worden, maar dat ze mogelijks aangeven dat de persoon in kwestie emotioneel groeit of er tenminste potentieel toe heeft. Met andere woorden verwarring zou ook hun duiden op een bewustzijnsgroei die van tijdelijke aard is.

Pubertijd en midlifecrisis

De pubertijd en midlifecrisis is bij uitstek een periode van verwarring voor zowel de betrokkenen als hun omgeving. Beide groepen experimenteren met nieuw gedrag die vreemd kunnen overkomen op de buitenwereld. Pubers en mensen in een midlifecrisis worden dan ook lang niet altijd serieus genomen. Er wordt zelfs een beetje lacherig en hoofdschuddend naar hun gekeken. In onze westerse wereld wordt voorspelbaar en gecontroleerd gedrag gezien als gezond.

Hieronder een beschrijving van de 5 emotionele ontwikkeling volgens Dąbrowski:

Niveau 1: Primary Integration

Egocentrisme overheerst. Er is geen zelfreflectie en geen eigen verantwoordelijkheid als het fout loopt. Innerlijk conflict is niet aanwezig en wordt als hinderlijk en ongewenst beschouwd. Er is enkel conflict met anderen. Er is geen of weinig vermogen tot empathie. Conformiteit en zich aanpassen is erg belangrijk en wordt voortdurend nagestreefd.

Niveau 2: Unilevel Disintegration

Dit is het eerste niveau dat gekenmerkt wordt door desintegratie. Er is nu innerlijk conflict aanwezig maar het blijft oppervlakkig (unilevel) en richtingloos. Innerlijke conflicten veruiterlijken zich in de vorm van humeurschommelingen, depressieve gevoelens, onrustgevoelens, psychosomatische klachten, angsten, fobieën enz. maar geven nog geen aanleiding tot het ontstaan van een eigen waarden- en normensysteem. Aanvaarding door de peergroep en doen “wat hoort” blijft het individu sterk beïnvloeden bij het maken van keuzes. Het denken heeft daardoor een circulair karakter, keuzes maken is moeilijk, men wordt heen en weer gesleurd tussen verschillende richtingen en waarden die allemaal als gelijkwaardig aangevoeld worden. Er is dus veel emotionele ambivalentie.

Niveau 3: Spontaneous Multilevel Disintegration

Innerlijk conflict is veelvuldig aanwezig. Het gebeurt nog spontaan maar het krijgt richting en het geeft nu wél aanleiding tot emotioneel groeien. Het gedrag wordt meer en meer gestuurd door een zich ontwikkelend, waarden-en normensysteem dat gebaseerd is op eigen emotionele en cognitieve ervaringen. Men maakt zich meer en meer los van “wat hoort” zoals voorgeschreven door de goegemeente. Dabrowski noemt dit “positive maladjustment”, wat zoveel betekent als positieve onaangepastheid. Men streeft ernaar om “een beter mens” te worden. Er is constant conflict tussen “hoe ik ben” en “hoe ik kan en wil zijn”. Daardoor zijn er gevoelens van ontevredenheid met zichzelf, existentiële angst en intense morele conflicten. Dit niveau is cruciaal voor een positieve persoonlijkheidstransformatie en eens dit niveau bereikt is kan men niet meer terugglijden naar niveau 2 of 1.

Niveau 4: Organised Multilevel Disintegration

De persoonlijkheidsontwikkeling via innerlijk conflict wordt nu bewust gestuurd door het individu (organised). Zijn autonoom waarden- en normensysteem wordt sterker en beter afgelijnd. Zijn persoonlijkheidsideaal wordt duidelijker en meer bereikbaar. Men wordt rustiger en er is een sterke toename in het vermogen tot empathie. Het individu vertoont een sterk verantwoordelijkheidsgevoel, authenticiteit, zelfbewustzijn, autonomie in praten en handelen en zelfreflectie. Zelfperfectie is een stuwende kracht hier.

Niveau 5: Secondary Integration

Innerlijke conflicten verdwijnen door het bereiken van het persoonlijkheidsideaal (wat ik kan en wil zijn). Er is nu integratie van de eigen waarden en normen in het zijn en in het alledaagse leven. Cognitieve en emotionele structuren (denken en voelen) zijn met elkaar versmolten in een harmonieus en flexibel geheel. Empathie en altruïsme zijn prominent aanwezig.

Meerderheid op niveau 1

Volgens Dąbrowski bevindt de meerderheid onder ons zich op niveau 1.

Anderen stoten door naar niveau 2 maar blijven daar dan hangen. Zij zullen met angsten en neurose kampen voor de rest van hun leven. De desintegratie krijgt geen richting en geeft geen aanleiding tot het ontstaan van nieuwe, hoger ontwikkelde, emotionele en cognitieve structuren. Slechts een minderheid gaat richting niveau 3 en bereikt misschien niveau 4. Niveau 5 is voor enkelingen voorbehouden, zoals de Dalai Lama en Mahatma Ghandi.

Verwarde mensen

Het groeiend aantal verwarde mensen zou voor een deel kunnen ontstaan doordat ze blijven hangen op een niveau of bezig zijn met hun persoonlijke groei. Persoonlijke ontwikkeling staat nog in de kinderschoenen in onze huidige maatschappij die niet bekend is met grote groepen mensen die zich persoonlijk aan het ontwikkelen zijn op een zo grote schaal.

Leren omgaan met persoonlijke groei

Vanuit het bedrijfsleven groeit de behoefte aan talent ontwikkeling en dienend leiderschap als leidinggevende stijl. Daardoor krijgt persoonlijke ontwikkeling steeds meer aandacht. De kenmerken van dienend leiderschap komen overeen met niveau 4 en 5 van Dąbrowski. Misschien moeten we als maatschappij leren om gaan met een toename aan “verwarde” mensen die bezig zijn met hun persoonlijke groei, nieuw hogere gedragingen aan het verkennen en leren zijn.

Bron: hoogbegaafdvlaanderen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s